SON YAZILAR

22 Ocak 2017 Pazar

Kapıcı Kıdem, İhbar ve Kötü Niyet Tazminatı

Alo Sgk | 12:16 | | | | | | | |


Kapıcı Kıdem, İhbar ve Kötü Niyet Tazminatı  

Serbest Muhasebeci Mali Müşavir  
KGK Bağımsız Denetçisi  
Kıdem, bir işyerinde çalışılan süredir. Kıdem tazminatı; kanunda belirtilen asgari bir çalışma süresini dolduran işçinin iş sözleşmesinin kanunda sayılan nedenlerden biriyle son bulması halinde, işverence işçiye ya da mirasçılarına ödenen paradır.

Apartman görevlisi olan kapıcılar 4857 sayılı iş kanuna tabi çalışırlar. Apartman yönetimiyle iş sözleşmesi yapmış olan kapıcının haklı bir sebeple işine son verilirse, 1475 sayılı kanunun 14. md. si gereğince kapıcı kıdem tazminatı hak eder.
Kapıcı Kıdem Tazminatı Şartları
Kapıcıların bir işyerinde veya aynı işverene ait değişik işyerlerinde en az bir yıl çalışmış olmak koşulu ile iş sözleşmelerinin:
1. İşveren tarafından bu Kanunun 24. maddesinin II numaralı bendinde gösterilen sebepler dışında,
2. İşçi tarafından 4857 sayılı Yasa’nın 25. maddesi uyarınca,
3. Muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyla,
4. Bağlı bulundukları kanunla kurulu kurum veya sandıklardan yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı yahut toptan ödeme almak amacıyla;
5. Emekli aylığı bağlanması için öngörülen sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını tamamlayarak kendi istekleriyle işten ayrılmaları nedeniyle, feshedilmesi,
6. Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde kendi arzusu ile iş sözleşmesini sona erdirmesi,
7. İşçinin ölümü sebebiyle iş sözleşmesinin son bulması hallerinde, kapıcılar kıdem tazminatı almaya, hak kazanırlar.
Kapıcı Kıdem Tazminatının Muhatabı
Kıdem tazminatında normalde muhatap kat malikleridir (ev sahipleri). Kıdem tazminatından daireyi satan ve alan kat malikleri birlikte sorumlu ise de evi satan kat malikinin kıdem tazminatı payından sorumluluğu iki yıldır. Bu nedenle kapıcının emekli olması gibi kıdem tazminatı gerektirir biçimde işten ayrılmalarında kıdem tazminatı toplamını ödemenin dairelerin son sahiplerine kalmaması için her sitede bir "Kıdem Tazminatı Fonu" kurulmalıdır. Aksi halde dairelerin son malikleri mağdur olacaklardır.

Kat maliki ödemez ise kiracıların sorumluluğu bulunmaktadır. Kiracının sorumluluğu ödemekle yükümlü olduğu kira miktarı ile sınırlı olup, yaptığı ödeme kira borcundan düşülür. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununda mutlak anlamda sınırlayıcı bir hüküm olmadığından kira sözleşmesine ihbar ve kıdem tazminatını kiracının ödeyeceğine ilişkin hüküm konulabilir. Bu durumda ihbar ve kıdem tazminatını kiracı öder. Buna rağmen kiracı ödemez ise kat maliki ihbar ve kıdem tazminatını ödeyerek kiracıya rücu edebilir.
Kapıcı Kıdem Tazminatı Hesabı
Kapıcının işe başladığı tarihten itibaren hizmet akdinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir. 30 günlük süre iş sözleşmeleri veya toplu iş sözleşmeleri ile işçi lehine değiştirilebilir. Bir yıldan artan süreler için her ay 2.5 gün hesap edilir. Bir aydan az çalışma süreleri için ise 2.5 gün esas alınarak hesaplama yapılabilir.
Kapıcının kıdemleri, hizmet akdinin devam etmiş veya fasılalarla yeniden akdedilmiş olmasına bakılmaksızın aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde çalıştıkları süreler göz önüne alınarak hesaplanır.
- Deneme süreli çalışan kapıcıların, deneme süreleri kıdem tazminatına esas süreye dahil edilir.
Kıdem tazminatının hesaplanması, kapıcının son giydirilmiş ücreti üzerinden yapılır, kıdem tazminatının tavanı göz önünde bulundurulur. Ücrete ilaveten işçiye sağlanmış olan para ve para ile ölçülmesi mümkün iş sözleşmesi ve kanundan doğan menfaatler de göz önünde tutulur. Kapıcıya yapılan arızi nitelikte olmayan sürekli yapılan ödemeler kıdem tazminatının hesaplanmasında dikkate alınır. Örneğin fazla çalışma ücretleri ile tahsil yardımları dikkate alınmaz.
Kapıcı konutunun rayiç kira bedeli kıdem tazminatının hesaplanmasında dikkate alınmaktadır. Bu konuda temel husus şudur; kapıcının ücretsiz olarak oturduğu dairenin emsal kira bedeli belirlenir. Bu bedel genellikle o semtte veya bölgedeki evlerin kiraları dikkate alınarak yapılır. İşte bu şekilde belirlenen kira tutarı, ayni yardım olarak düzenli yapıldığı kabul edilerek, kıdem tazminatının hesaplanmasına esas ücrete ilave edilir.
Kapıcının elektrik, su, doğalgaz giderleri apartman yönetimlerince ödeniyorsa kıdem tazminatı hesabına bu giderlerin de dâhil edilmesi gerekmektedir. Ancak, eğer sözleşme yapmış ve bu giderlerin kapıcı tarafından ödeneceği belirtilmişse, o zaman kıdem tazminatı hesabına bu giderler eklenmez.
Kapıcının kıdem tazminatından 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun 23. maddesi gereğince Gelir Vergisi, 488 sayılı Damga Vergisi Kanununun (2) Sayılı Tablonun lV. bölümünün (34) numaralı fıkrası gereğince Damga Vergisi kesilmez.
Emekli kapıcılarda haklı olarak işten ayrılırlarsa yada haksız olarak apartman yönetimi tarafından işten çıkarılırsa çalışan kapıcılar gibi kıdem tazminatı ödenir.
Kıdem tazminatının ödenmemesi durumunda zaman aşımı 10 yıldır. Kıdem tazminatının ödenmemesi durumunda mevduata uygulanan en yüksek faiz üzerinden gecikme faizi uygulanır.

Kapıcı İhbar Tazminatı

İş Yasasında, toplu iş sözleşmesinde veya iş sözleşmesinde gösterilen esaslara uymadan işi terk eden kapıcı veya iş sözleşmesini fesh eden apartman yönetimi yasada gösterilen bildirim sürelerine ilişkin ücret tutarında diğer tarafa tazminat ödenir. Ödenen bu tazminata ihbar tazminatı denir.
 Apartmanda belirsiz süreli iş sözleşmesi ile çalışan kapıcının iş sözleşmesinin feshinden önce durumun diğer tarafa bildirilmesi gerekir.
Kapıcı İhbar Tazminatı Şartları
İş sözleşmeleri;
a) İşi altı aydan az sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak iki hafta sonra,
b) İşi altı aydan bir buçuk yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak dört hafta sonra,
c) İşi bir buçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak altı hafta sonra,
d) İşi üç yıldan fazla sürmüş işçi için, bildirim yapılmasından başlayarak sekiz hafta sonra, feshedilmiş sayılır. Kapıcıya ihbar süresi kullandırılacaksa, ihbar süresinin ne zaman başlayıp bittiği yazılı olarak kapıcıya bildirilmelidir.

Bu süreler asgari olup sözleşmeler ile artırılabilir. Apartman yönetimi veya kapıcıdan birisi bildirim koşuluna uymaz ise karşı tarafa bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminat ödemek suretiyle iş sözleşmesini feshedebilir.
Kapıcı İhbar Tazminatı Hesabı
İhbar tazminatı kapıcının giydirilmiş son ücreti üzerinden ödenir. Giydirilmiş ücret; işçinin aylık ücretine ek olarak ödenen ikramiye, yakacak yardımı, yol yardımı gibi para ve para ile ölçülen menfaatlerinin ihbar ve kıdem tazminatı ödenmesinde de dikkate alındığı ödeme şeklidir.
Kapıcılara ödenen ihbar tazminatından herhangi bir vergi kesintisi yapılmaz.
Kötü Niyet Tazminatı Ödenmesi
Kapıcının iş sözleşmesinin, fesih hakkının kötüye kullanılarak sona erdirildiği durumlarda kapıcıya bildirim süresinin üç katı tutarında ayrıca tazminat ödenir. Bu tazminata kötü niyet tazminatı denir.  Kötü niyet tazminatı 4857 sayılı İş Kanunu’nda iş güvencesinden yararlanmayan kapıcılar için ön görülmüştür.  
Örnek:  Bir apartman kapıcısı haklarının kat maliklerince gereği gibi ödenmemesinden veya çalışma koşulları yönünden Çalışma ve sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürlüğü’ne veya sigortasız çalıştırılması ile ilgili Sosyal Güvenlik Kurumu il müdürlüğüne başvurması nedeniyle iş sözleşmesi apartman yönetimi veya kat malikleri kurulunca fesh edilirse bu durumda kapıcıya kötü niyet tazminatı ödenmesi gerekir.