SON YAZILAR

12 Mayıs 2017 Cuma

Engelli Haftasında Çözülmeyen Sorun Devam Ediyor

Alo Sgk | 09:11 | | | |


Engelli Haftasında Çözülmeyen Sorun Devam Ediyor

Vedat İLKİ

Engelli haftasında sempozyumlar düzenlenmesine rağmen 2008/öncesi ve sonrası işe giren engelli de oluşan sistematik hataya değinilmiyor.


Mağduriyet devam ediyor.

5510 SAYILI KANUNLA DÜZENLEME
 İşe başlamadan önce malul olanlar
Kanuna tabi sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce çalışma gücünün % 60’ını kaybettiği önceden veya sonradan tespit edilen sigortalı bu hastalık veya engeli sebebiyle malullük aylığından yararlanamaz. Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce Kanunun 25. maddesinin ikinci fıkrasına göre malul sayılmayı gerektirecek derecede hastalık veya engeli bulunan ve bu nedenle malullük aylığından yararlanamayan sigortalılara, yaşları ne olursa olsun en az 15  yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3960 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olmak şartıyla yaşlılık aylığı bağlanacaktır.
Ancak, 4/1-(a) sigortalıları için Kanunun geçici 6. maddesinin yedinci fıkrasının (c) bendinde 3960 gün sayısı kademelendirilirken, 4/1-(b) sigortalıları yönünden ilk defa getirilen bu düzenleme, 2008/Ekim ayı başından sonra tahsis talebinde bulunan sigortalılar için hemen uygulanacaktır.
Diğer taraftan, Kanunun 28. maddesinin dördüncü fıkrasına göre, sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce 25. maddenin ikinci fıkrasına göre malul sayılmayı gerektirecek derecede hastalık veya engeli  bulunan ve bu nedenle malullük aylığından yararlanamayan sigortalıların çalışma gücü kayıp oranları her halükarda % 60 ve üzerinde olduğundan bunlar için Ankara Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Kocatepe Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezi bünyesindeki Sağlık Kurulundan yeni bir derecelendirme istenmeyecektir.
Çalışma gücündeki kayıp oranı % 60’dan az olanlar
Çalışma gücü kayıp oranlarının % 60’ın altında olması nedeniyle malul sayılmayan sigortalılardan, sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce veya sonra çalışma gücü kayıp oranının % 60’ın altında olduğu tespit edilenlere, Kanunun 28. maddesinin beşinci fıkrasında yine belirli bir sigortalılık süresi ve prim gün sayısı koşullarını yerine getirmeleri halinde yaşlılık sigortasından aylık bağlanması öngörülmüştür.
Buna göre; Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu, Ankara Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Kocatepe Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezi bünyesindeki Sağlık Kurulunca çalışma gücündeki kayıp oranının;
a) % 50 ila % 59 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 16 yıldan beri sigortalı olmaları ve 4320 gün,
b) % 40 ila % 49 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 18 yıldan beri sigortalı olmaları ve 4680 gün,
malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olmak şartıyla herhangi bir yaş şartı aranmaksızın yaşlılık aylığına hak kazanacaktır.
Bu fıkra gereğince Ankara Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Kocatepe Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezi bünyesindeki Sağlık Kurulunca düzenlenen raporlarda oranın % 59 ve daha üzerinde belirlendiği durumlarda da aylığa hak kazanma şartları ve oranı Kanunun 28/5-(a) bendi hükümlerine göre belirlenecektir.
4/1-(a) sigortalıları için ilk defa 2008/Ekim ayı başında sigortalı olanlardan Kanunun geçici 6. maddesinin yedinci fıkrasının (d) bendinde 4320 gün, (e) bendinde de 4680 gün için kademelendirme öngörülmüş olup, 4/1-(b) sigortalıları için ise Kanunun yürürlük tarihinden sonra talepte bulunanlara, koşulların yerine gelmesi halinde aylık bağlanacaktır.
Ancak, Kanunun yürürlük tarihinden önce sigortalı olup, engelli nedeniyle vergi indiriminden yararlandığını gerek Kanunun yürürlük tarihinden önce gerekse Kanunun yürürlük tarihinden sonra tespit ettiren 4/1-(a) sigortalılarının engelli derecelerine göre aylığa hak kazanma koşulları 506 sayılı Kanunda olduğu şekliyle korunmuştur.

5510 sayılı Kanunun yayınından sonra işe başlayan engellilerin emekliliği ile ilgili tablo
İlk sigortalılık tarihi
Çalışma Gücü Kayıp Oranı
%60 ve  üzeri  olanlar
%50 – %59 arası olanlar
%40 – %49 arası olanlar
01.10.2008 – 31.12.2008
15 yıl, 3 bin 700 gün
16 yıl, 3 bin 700 gün
18 yıl, 4 bin 100 gün
01.01.2009 – 31.12.2009
15 yıl, 3 bin 800 gün
16 yıl, 3 bin 800 gün
18 yıl, 4 bin 200 gün
01.01.2010 – 31.12.2010
15 yıl, 3 bin 900 gün
16 yıl, 3 bin 900 gün
18 yıl, 4 bin 300 gün
01.01.2011 – 31.12.2011
15 yıl, 3 bin 960 gün
16 yıl, 4 bin gün
18 yıl, 4 bin 400 gün
01.01.2012 – 31.12.2012
15 yıl, 3 bin 960 gün
16 yıl, 4 bin 100 gün
18 yıl, 4 bin 500 gün
01.01.2013 – 31.12.2013
15 yıl, 3 bin 960 gün
16 yıl, 4 bin 200 gün
18 yıl, 4 bin 600 gün
01.01.2014 – 31.12.2014
15 yıl, 3 bin 960 gün
16 yıl, 4 bin 300 gün
18 yıl, 4 bin 680 gün
01.01.2015’den sonra
15 yıl, 3 bin 960 gün
16 yıl, 4 bin 320 gün
18 yıl, 4 bin 680 gün

EKİM 2008 ÖNCESİ ENGELLİ SİGORTALI

Engelli nedeniyle vergi indiriminden yararlananlar

5510 sayılı Kanunun geçici 10. maddesinin iki ve üçüncü fıkraları ile sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlananların, 506 sayılı Kanunda öngörülen aylığa hak kazanma koşulları korunmuştur.

Kademeli geçiş ile sistem ağırlaştırıldı.

- 06.08.2003 tarihinden önce sigortalı olup bu tarihte en az 12 yıl ve daha fazla sigortalılık süresi olanlara 15 yıl 3600 gün,

- 06.08.2003 tarihinden sonra ilk defa sigortalı olanlardan engelli derecesi;
Birinci derecede engelli  (% 80 - % 100 arasında) olanlara en az 15 yıl sigortalılık süresi ve en az 3600 gün,
İkinci derecede engelli (% 60 - % 79 arasında) olanlara en az 18 yıl sigortalılık süresi ve en az 4000 gün,
Üçüncü derecede engelli (% 40 - % 59 arasında) olanlara en az 20 yıl sigortalılık süresi ve en az 4400 gün,
şartlarıyla yaşlılık aylığı bağlanacaktır.

 06.08.2003 tarihinden önce sigortalı olup bu tarihte 12 yıldan daha az sigortalılık süresi bulunanlar ise 506 sayılı Kanunun geçici 87. maddesindeki kademeli geçiş sürecindeki şartları yerine getirmeleri halinde yaşlılık aylığına hak kazanacaklardır.  

06.08.2003 tarihindeki sigortalılık süresi/başlangıcı
I. Derece Engelli
II. Derece Engelli
III. Derece Engelli
Sigortalılık süresi
Gün sayısı
Sigortalılık süresi
Gün sayısı
Sigortalılık süresi
Gün sayısı
12 yıldan Fazla 06.08.1991’den önce
15 yıl
3600
15 yıl
3600
15 yıl
3600
9 yıl – 12 yıl 07.08.1991- 06.08.1994
15 yıl
3600
15 yıl 8 ay
3680
16 yıl
3760
6 yıl – 9 yıl 07.08.1994 - 06.08.1997
15 yıl
3600
16 yıl 4 ay
3760
17 yıl
3920
3 yıl – 6 yıl 07.08.1997 - 06.08.2000
15 yıl
3600
17 yıl
3840
18 yıl
4080
0 yıl – 3 yıl 07.08.2000 - 06.08.2003
15 yıl
3600
17 yıl 8 ay
3920
19 yıl
4240
06.08.2003 tarihinden sonra
15 yıl
3600
18 yıl
4000
20 yıl
4400

5510 sayılı Kanunun Geçici 10. maddenin ikinci fıkrasında belirtilen ve engeli nedeniyle vergi indiriminden yararlananların sevk ve kontrol muayene işlemleri mülga 506 sayılı Kanun uygulamasında olduğu şekilde yapılmaya devam edilecektir.

06/08/2003 tarihinden önce en basit emekli şekli olan engelliler için maliyeden alınan engellilere esas engeli vergi indirimi şartı ile 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 gün yetiyordu.

Reform söylemi ile tıpkı sağlam kişiler ile aynı kefeye konularak onlarda kademelendirildi.
 BU İKİLEM NE ZAMAN DÜZELECEK?

1/10/2008 öncesi sigorta girişi olan engelliler için 3 kademe de belirlenen emeklilik koşulu ,1/10/2008 sonrası için iki kademe olarak uygulanmıştır.

Fakat 1/10/2008 sonrası engelli için emeklilik koşulları  1/10/2008 öncesine göre daha avantajlı olurken eski engelliler için şartları ağırlaştırılmıştır.

Örneğin:

Ekim 2008 ilk defa sigortalı olan Engelli Aşağıdaki Tabloda Yer Verilmiştir;

5510/28. madde beşinci fıkra ve geçici altıncı madde yedinci fıkra (d) ve (e) bentlerine göre çalışma gücü kaybı oranı % 60’ın altında olanlar
(4/1-(a) sigortalıları için)
Sigortalılık süresinin başlangıcı
Çalışma gücü kayıp oranı
% 50- % 59
% 40- % 49
Sigortalılık süresi
Gün sayısı
Sigortalılık süresi
Gün sayısı
--.10.2008 - 31.12.2008
16
3700
18
4100

 Eylül 2008'de Sigortalı Olan Engelli İçin Aşağıdaki Tabloda Yer Verilmiştir;

06.08.2003 tarihindeki sigortalılık süresi/başlangıcı
II. Derece Engelli
III. Derece Engelli
Sigortalılık süresi
Gün sayısı
Sigortalılık süresi
Gün sayısı
06.08.2003 -30.09.2008 tarihine kadar
18 yıl
4000
20 yıl
4400

 Tabloları karşılaştırdığınızda;

5510 sayılı Kanuna göre SS ve GSSK göre 4/a sisteme girenler ,506 SSK engelliye göre avantajlı konuma geçmiştir.

30/09/2008 girişi yapılan engelli ,1 gün sonra işe giren engelli arasında böyle uyumsuz tablo ortaya çıkmıştır.

Tüm uyumsuzluklara karşı bu mantık hatasının düzeltilmesi ve engellilerin haklarının iadesi gerekmez mi?

VEDAT İLKİ

vedat.uzman@gmail.com