SON YAZILAR

17 Haziran 2017 Cumartesi

Tahsil edilmeyen alacağın vergisi

Alo Sgk | 10:45 | | | | | |


Tahsil edilmeyen alacağın vergisi

Prof. Dr. Metin TAŞ
Milliyet Gazetesi

Ticari işletmelerin senetli ya da senetsiz vadeli satış yapmaları, ekonomik yaşamın gereği olarak ortaya çıkıyor. Vadeli satışlarda satıcının beklentisi, borçlunun vadesinde ödeme yapmasıdır. Ancak bu her zaman mümkün olmuyor. Kimi zaman borçlunun ekonomik durumu ödemeye olanak sağlamıyor, kimi zaman borçlu ödeme yapmak istemiyor. Bazen de borçluyu bulmak mümkün olmuyor.


Böyle durumlarda ticari işletmeler tahsil etmedikleri, belki de hiç tahsil edemeyecekleri “kâğıt üzerindeki” alacakları için vergi ödemek zorunda kalıyor. Bunun nedeni, bilanço esasına göre defter tutanlarda (birinci sınıf tüccarlar ve kurumlar vergisi mükellefleri) gelirin elde edilmesi açısından “tahakkuk esasının” geçerli olması.

Gelir elde etmek
Gelir tipi vergilerde vergi borcunun doğumu için gerekli olan şartlardan birisi, “gelirin elde edilmesi”. Elde etme, “tahsil” ve “tahakkuk” esaslarına göre olabiliyor. İki esas arasındaki en önemli fark zaman bakımından ortaya çıkıyor. Tahsil esasında yapılan satış veya görülen hizmetin karşılığı nakden veya hesaben alınmadıkça, bedel hasılat sayılmıyor.
Tahakkuk esasında ise, satış veya hizmet bedeli herhangi bir belgeye bağlanmasa bile, hasılat olarak kaydedilmesi gerekiyor. Dahası, bu işleme ait KDV’nin, tahsil edilmese bile satıcı tarafından yatırılması gerekiyor. Bunun dışında, tahsil edilmeyen bedellerin hasılat kaydedilmesi gelir veya kurumlar vergisi matrahını da etkiliyor.
Tahakkuk esasının geçerli kılındığı faaliyetlerde, tahsil edilmeyeceği anlaşılan veya tahsili şüpheli durumda olan alacaklar için bir telafi mekanizması var.

Şüpheli alacak ne?
Vergi Usul Kanunu’na (VUK) göre;
- Dava ve icra aşamasında bulunan alacaklar ile
- Yapılan protestoya veya yazı ile bir defadan fazla istenmesine rağmen borçlu tarafından ödenmemiş bulunan dava ve icra takibine değmeyecek derecede küçük alacaklar şüpheli alacak sayılıyor.
Dava ve icra aşamasındaki alacaklar konusu net olmakla birlikte, dava ve icra takibine değmeyecek derecede “küçük alacaklar” kavramı yeterince açık bulunmuyor. Alacağın küçük alacak olup olmadığının belirlenmesinde, alacağın nicel ölçüsü olarak işletmenin iş hacmi içindeki payından çok, alacak için izlenecek dava ve takip yollarının maliyeti ile alacak miktarının karşılaştırılması gerekiyor.
Bu karşılaştırma sonunda dava açmaya veya icra takibine değmeyecek küçük alacaklar için protesto çekilmesi veya yazı ile birden fazla istenmesi gerekiyor. Ancak, ispat için talep yazısının taahhütlü olmasında yarar bulunuyor. Tavsiyemiz, bu tür yazışmaların noter aracılığıyla yapılması.

Yapılacak işlem
Dava ve icra aşamasında olan alacaklar, dava açıldığında veya icraya başvurulduğunda “şüpheli alacaklar” hesabına aktarılır. Dava ve icra takibine...