SON YAZILAR

25 Temmuz 2017 Salı

Arsa değerleri ve hukuki yol

Alo Sgk | 09:02 | | | | |


Arsa değerleri ve hukuki yol

Bumin DOĞRUSÖZ
Dünya Gazetesi

11 ve 13 Temmuz tarihinde yayımlanan iki yazımı takdir komisyonlarınca önümüzdeki yıldan itibaren uygulanmak üzere belirledikleri ve emlâk vergisi matrahını etkileyecek olan arsa / arazi değerlerine karşı başvurulacak hukuki yola ayırmıştım. Gelen sorular ve telefonlar, bine yine bu konuya dönmeye mecbur bıraktı. Bu nedenle konuyu gelen sorulara biraz da yanıt olmak üzere göre tekrar değerlendirmek istedim.

Gelen bilgilerden anladığım kadarı ile İstanbul’da önceki değerleri dört kat, yedi kat hatta sekiz kata kadar artan yerler var. Oysa bu yerlerin çoğunda dört yıl öncesine nazaran değeri etkileyen bir kamu yatırımı olmadığı gibi her hangi bir faktör de yok. Enflasyondaki artışı dikkate alsanız, her yıl yüzde 10 deseniz toplam yüzde 40. Takdir komisyonu karalarının pek çoğunda bu artışı izah edecek bir gerekçe olmadığı gibi değerlerin hangi değerleme ölçüleri ile ve hangi yöntemlerle belirlendiğine ilişkin bir bilgi de yer almamakta.
Takdir komisyonlarınca belirlenen değerler, sadece emlâk vergisini etkilemeyecektir. Bu değerler aynı zamanda alım satım sırasında ödenecek harçtan tutun, vefat halinde ödenecek veraset vergisine, satım esnasında koşulların oluşması durumunda doğacak gelir vergisine kadar pek vergi matrahını da etkileyecektir.
Takdir komisyonlarında öngörülen fahiş artışlara karşı tek hukuki yol dava açmaktır. Bu değerlerin gözden geçirilmesi veya düşürülmesi için belediyelere veya takdir komisyonlarına başvuru, mükelleflere her hangi bir hukuki hak sağlamayacağı gibi, dava açma süresinin de kaçırılmasına sebebiyet verecektir. Bazı belediyelerin mükelleflere “dilekçe verin inceleyelim” şeklindeki yaklaşımlarının, her hangi bir hukuki değeri yoktur.
Bu konuda, bu günlerde binlerce dosya vergi mahkemelerine yığılmaktadır. Her ne kadar mahkemeler, aynı sokak veya mahalle yahut bölge için açılmış davaları birleştirme yoluna gideceklerse de, yine de mahkemelerde aşırı bir yük oluşacaktır. Mahkemelerin yükü kadar mükelleflere yüklenen hak arama zorunluluğu da, zaten biraz çağdışı kalmış bu verginin ve matrah belirleme yöntemlerinin gözden geçirilmesini zorunlu kılmaktadır.
Belediyelerin gelir temin etmedeki aşırıya varan davranışları, Anayasa'nın 73. maddesinde mahalli idarelere tahsil dışında her hangi bir vergilendirme alanına ilişkin yetkinin tanınmamasının haklılığını göstermektedir.
Burada açılacak davanın süresi, takdir komisyonlarınca belirlenen değerlerin muhtarlık veya...