SON YAZILAR

5 Ağustos 2017 Cumartesi

“İzaha davet” Cui Bono? 50.000 TL ve altında tutarlı faturalar enflasyonuna doğru bir gidişat mı?

Alo Sgk | 08:54 | | | | |


“İzaha davet” Cui Bono? 50.000 TL ve altında tutarlı faturalar enflasyonuna doğru bir gidişat mı?

PROF. DR. FUNDA BAŞARAN YAVAŞLAR
Dünya Gazetesi
Geçen hafta Maliye Bakanı Sayın Naci Ağbal tarafından yapılan açıklamayla vergi ile ilgili kesimlerin gözleri yeniden “izaha davet” kurumuna çevrilmiştir. Hatırlanacak olursa, 6728 Sayılı Yatırım Ortamının İyileştirilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile geçen yılın Ağustos başında Vergi Usul Kanunu (VUK) md.370’de düzenlenen izaha davetin amacı, -yasanın adına uygun şekilde- yatırım ortamını iyileştirmekti. İşte Bakanlık 25 Temmuz’da 482 sıra no’lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği’ni yayınlayarak, izaha daveti ne şekilde uygulayacağını açıkladı.

En başta belirtmek gereki ki; hakkında olumsuz bir işlem yapılmadan önce mükellefin idare tarafından dinlenilmesi ve böylece ona durumu açıklama imkanı sunulması, hem -mükellef haklarına da saygıyı öngören- hukuk devleti ilkesine uygunluk, hem iyi yönetimi ve aynı zamanda usul ekonomisini sağlama, hem mükellefle işbirliği/ gönüllü uyumu arttırmak ve hem de kıt kamu kaynaklarının verimli şekilde kullanılması bakımından son derece olumludur ve örneğin kaynak Alman Vergi Hukuku’nda da yer almaktadır. Dolayısıyla, bir kurum olarak izaha davet, gerek mükelleflerin ve gerek idarenin yararına bir araçtır. Aslında, VUK md.148’e binaen, VUK md.370 öncesinde de idare her zaman mükelleften bilgi /izah talep etme yetkisine ve hatta görevine sahipti ve bunu yapmaktaydı. Ancak, izaha davet ile, md.148’e kıyasla daha dar (birinci ve üçüncü fıkradaki koşullara bağlı) ve hukuki sonuçları belli (izahın yeterli bulunması halinde mükellef hakkında hiçbir işlem yapmama;, izahın yeterli bulunmaması halinde, -verilmemiş beyannamenin verilmesi, eksik beyannamenin tamamlanması, yanlış beyannamenin düzeltilmesi ve süresi içinde izah zamlı verginin ödenmesi şartıyla- yüzde 80 oranında daha az vergi ziyaı cezası) sui generis bir araç öngörülmüştür.
Bu araçla ilgili en önemli sorunlardan biri, izaha davet edilecek mükellefleri belirlemek konusunda idareye -eşitlik ilkesine aykırı kötüye kullanımlara açık- bir takdir yetkisi tanınmış olmasıdır. Yasa mevcut haliyle kaldığı sürece, mükellefler bakımından “izaha davet hakkı”ndan söz etmek mümkün değildir. İdare, dilediği mükellefi izaha davet yetkisine sahiptir.
Her ne kadar 1 Eylül 2017’den itibaren uygulanacak 482 sıra no’lu VUKGT’de, VUK md.370’in son fıkrasında verilen yetkiden hareketle “izaha davetin kapsamı” başlığı altında on altı konu belirlenmiş ve sadece bu konularla ilgili olarak mükelleflerin izaha davet edileceği ifade edilmişse de bu, bu konularla ilgili tüm mükelleflerin izaha davet edileceğini göstermez. Diğer yandan, Bakanlığa, konu belirleme yetkisi verilmesi Anayasa’ya aykırıdır. Çünkü, mükellef izahta bulunamasa bile, yüzde 80 oranında daha az vergi ziyaı cezasıyla cezalandırılma imkanını sunan yasal bir aracın kapsamı -en başta mülkiyet hakkına yapılacak müdahalenin kapsamı ile ilgili olduğundan vergilendirmeye ilişkin temel bir unsurdur. Bu nedenle, ancak yasa koyucu tarafından belirlenebilir. Kaldı ki, Tebliğ’deki bu konular neye göre belirlenmiştir? Örtülü sermaye konusunda izaha davet varken, mükellefin açıklamasına daha fazla ihtiyaç olan transer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç konusunda niçin izaha davet yoktur? Kuşkusuz burada, idarenin de uyması gereken eşitlik ilkesiyle ilgili sorunlar vardır.
Nihayet, izaha davetin sağladığı en dikkat çekici yarar, hakkında -her bir belge itibariyle 50.000 TL’yi (bu tutar her yıl yeniden değerleme oranında artırılacaktır) ve mükellefin ilgili yıla ait toplam mal ve hizmet alışlarının yüzde 5’ini geçmeyen- sahte veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge “kullandığı” na yönelik bir tespit yapılmış mükellefler...