SON YAZILAR

14 Kasım 2017 Salı

Yeniden değerleme oranının etkileri

Alo Sgk | 09:02 | | | | | |


Yeniden değerleme oranının etkileri

Bumin DOĞRUSÖZ
Dünya Gazetesi

Yeniden değerleme müessesesi vergi mevzuatımızdan, enflasyon düzeltmesi müessesesinin kabulü ile birlikte, 1.1.2004 tarihi itibariyle kaldırılmıştır. Ancak pek çok kanunda, tarife, oran, miktar yahut tutarların endekslenmesinde yeniden değerleme oranı kullanıldığından Kanunda, Maliye Bakanlığı'nın her yıl yeniden değerleme oranını belirleyerek ilan etmesine ilişkin düzenleme korunmuştur (Vergi Usul Kanunu mük. md. 298/B).


Burada Maliye Bakanlığı'nın yetkisi “bağlı yetki”dir. Özünde bu oranın ne olacağı kanunla belli edilmiş, bakanlığa sadece bu oranı ilan etme yetkisi verilmiştir. Kanuna göre yeniden değerleme oranı, yeniden değerleme yapılacak yılın ekim ayında bir önceki yılın aynı dönemine göre Üretici Fiyatları Genel Endeksi'nde (ÜFE) meydana gelen ortalama fiyat artış oranıdır.

Türkiye İstatistik Kurumu, 2018 yılında uygulanacak çeşitli oran, tarife, ceza gibi endekslenmiş değerlerin belirlenmesine esas olacak yeniden değerleme oranının temeli olan, ekim ayındaki 12 aylık ortalamalara göre Yİ-ÜFE’yi 3.11.2017 günü açıkladı. Maliye Bakanlığı’da bu oranı esas alarak, 484 sayılı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğ ile 2017 yeniden değerleme oranını yüzde 14.47 olarak ilan etti.

Bu oran 2018 yılında uygulanacak pek çok vergi, bazen istisna, harç, ceza tutarlarının belirlenmesinde rol oynayacağı gibi yargılama usulünde de görevli mahkemenin, kesinleşecek veya istinaf yahut temyiz edilebilecek kararların belirlenmesinde ölçüte de kaynaklık edecektir. Bu oranın etkileyeceği bazı önemli düzenlemeleri, aşağıda sıralayalım istedik.

Mesken kira gelirlerine 2017’de 3 bin 900 TL olarak uygulanan istisna tutarı ile işyerinde yemek vermeyerek ücretlilerine yemek bedeli ödeyen işverenlerin bu bedellerden 2017 yılında istisna tuttukları 14,-TL’lik istisna tutarı, 2018 yılında yüzde 14.47 fazlası ile uygulanacaktır. Gelir vergisi tarifesinin gelir dilim tutarları da yüzde 14.47 oranında artacaktır.

Veraset ve İntikal Vergisi'nde istisnalarla birlikte matrah dilim tutarları da yüzde 14.47 artacaktır. Buna göre 2017 yılında mirasçı füruğ ve eş için ayrı ayrı 176 bin TL olarak uygulanan istisna tutarı 2018 yılında 201 bin TL’ye yükselecektir. Motorlu araç sahiplerince ödenecek motorlu taşılar vergisi ve maktu damga vergisi tutarlarının da yüzde 14.47 oranında artması gerekmesine karşılık, bu yıl söz konusu artışların halen Yasama Organında görüşülmekte olan Kanun Tasarısı ile belirlenecek gibi görünmektedir. Pasaport, ehliyet, yargı harcı gibi maktu olarak belirlenmiş pek çok harç tutarı da yüzde 14.47 oranında artacaktır.

Vergi Usul Kanunu'nda yer alan pek çok had veya tutar da yeniden değerleme oranından etkilenmektedir. Örneğin nihai tüketicilere yapılan satışlarda fatura yerine yazar kasa fişi veya perakende satış fişi verebilme sınırı 2018’de 1.000 TL olacak. Bu sınır halen 900 TL olarak uygulanmaktadır. Yine aynı şekilde mükelleflerin aldıkları iktisadi kıymet bedellerini amortismana tabi tutmaksızın doğrudan gider yazabilmelerine ilişkin sınır da aynı şekilde yükselecektir.

Vergi Usul Kanunu'nda maktu tutar olarak belirlenmiş cezalar da artıyor. Belge düzenlememe, defterlere kanunla belirlenen sürelerde kayıt yapmama, vergi kimlik numarası kullanmama, ikaza rağmen aracı durdurmama, muhasebe standartlarına uymama ve daha pek çok fiilin cezası 2017 yılında yüzde 14.47 zamlı olarak uygulanacak.

Emlak vergileri de 2018’de zamlanacaktır. Ancak bu yılın matrah belirlenmesine ilişkin genel dönem olması dolayısıyla, artış diğer yıllardaki şekilde yeniden değerleme oranına göre belirlenmeyecek ve...