SON YAZILAR

21 Aralık 2017 Perşembe

Bitcoin’in vergilendirilmesi

Alo Sgk | 09:23 | | | |


Bitcoin’in vergilendirilmesi

DR. NUMAN EMRE ERGİN - Mazars Denge Vergi Hizmetleri Ortağı, YMM
Dünya Gazetesi

Son dönemde gündemin en önemli konusu Bitcoin. Özellikle kısa sürede artan fiyatıyla spekülatif yatırımcıların dikkatini çekmeyi başaran Bitcoin hakkında kafa karıştıran birçok açıklama yapılmakta. Genellikle devlet otoriteleri Bitcoin’e ihtiyatlı yaklaşmakta, Bitcoin’e “yatırım” yapılmaması hakkında uyarılar yapmakta. Hatta iş öyle bir düzeye geldi ki ekonomiyle ilgili kurumlar dışında Diyanet İşleri Başkanlığı dahi bu konuda fetva yayınladı. Peki nedir bu Bitcoin? Bitcoin üzerinden elde edilen gelirlerin ve yapılan işlemlerin vergisel durumunu belirleyebilmek için öncelikle Bitcoin’in tanımlanması gerekmektedir. Bitcoin bir para mıdır? Mal mıdır? Hizmet midir? Gayrimaddi bir hak mıdır? Yoksa nevi şahsına münhasır sanal bir “şey” midir? Öncelikle şu an için dünya üzerinde bu soruya net bir cevap verecek bir kişinin olduğunu düşünmüyorum.


Bitcoin’in kaderi, biraz da konu hakkında karar verici kamu otoritelerin onu hukuken nasıl tanımladıklarına bağlıdır. Bu tanımlama konusunda da ülkeler arasında bir yeknesaklık bulunmamaktadır. Ülkelerin büyük bir kısmı Bitcoin’e ilişkin olarak hukuki bir düzenleme yapmış değilken, bazı ülkeler yasaklamış, bazı ülkeler ise regülasyona tabi tutulup sanal para veya emtia olarak tanımlamıştır.

Bitcoin’i tanımlamadan önce aslında onun nasıl işlediği hakkında biraz fikir sahibi olmak gerekir. Kripto para Bitcoin fikri, ne tesadüfse 2008 yılındaki küresel finansal krizle aynı dönemde, Satoshi Nakamoto mahlas ismiyle yayınlanan, “Bitcoin: Uçtan Uca Elektronik Ödeme Sistemi” isimli makaleyle dünyaya duyurulmuştur. Sistem, Blok-zinciri (Block-Chain) denilen açık kaynaklı kod yazılımına dayanmaktadır. Aslında kripto para, blok-zincirinin uygulama alanlarından sadece bir tanesi olup temelde merkezi bir otorite tarafından yaratılmayan, çok karmaşık algoritmaların çözümü sonrasında madenciler tarafından üretilen ama kayıtların da bütün madenciler tarafından eş zamanlı olarak tutulduğu bir çeşit şifrelenmiş dijital paradır. Sistemin özünde adem-i merkeziyetçi bir yapı bulunmaktadır. Yani Bitcoin ve benzeri kripto paraların arkasında herhangi bir merkez bankası bulunmamaktadır. 21 milyon adetle sınırlanan Bitcoin’in fiyatı tamamen arz-talebe göre şekillenmektedir. Dolayısıyla bir balon olduğu ve fiyat volatilitesi çok yüksek olduğu yönündeki eleştirilerin haklılık payı vardır. Bununla birlikte, her geçen gün Bitcoin’e olan ilgi artmakta olup Bitcoin işlemleri yüzlerce milyar dolarlık işlem hacimlerine ulaşmıştır. Hatta artık Bitcoin/Dolar paritesi yatırımcılar tarafından takip edilen bir gösterge olmuştur. Bitcoin gibi yüzlerce altcoin vardır ve bunların değeri genellikle Bitcoin cinsinden ifade edilmekte, Bitcoin’in değeri ise ABD Doları cinsinden belirlenmektedir. Ancak Bitcoin’in işlem gördüğü düzenli bir borsa da bulunmamaktadır. Bazı ülkelerde münferit de olsa Bitcoin’e yönelik ATM para makinaları da bulunmaktadır. Bitcoin cinsinden ödemeleri kabul edeceğini açıklayan çok sayıda yerel ve global şirket de bulunmaktadır. Özetle Bitcoin’in artık bir fenomen olduğu yadsınamaz bir gerçektir. Bitcoin genellikle dijital para olarak ifade edilmekle birlikte, şu an için “para” olduğu konusunda bir uzlaşı bulunmamaktadır. İktisat bilimine göre bir şeyin para olarak kabul edilebilmesi için en azından şu üç fonksiyonu ifa etmesi gerekir:

1) Değişim aracı olması, 
2) Değer ölçüsü olması, 
3) Tasarruf ve yatırım aracı olması.

(Bazı iktisatçılar dördüncü bir fonksiyon olarak vadeli ödeme aracı olmasını da eklemektedir.). Halihazırda Bitcoin’in bu fonksiyonların tamamını yerine getirdiğini ifade etmek mümkün değildir. Bitcoin’in bugün bir yatırım aracı olarak kullanıldığı ortadadır ama genel bir ödeme aracı ve değer ölçüsü olduğunu ifade etmek henüz mümkün değildir. Haliyle Bitcoin’in bir para olarak kabulü henüz mümkün gözükmemektedir. Bunun gerekçesi para tanımını tam olarak karşılamamasıdır. Akla bir merkez bankası tarafından basılmasa da bu fonksiyonları karşılayan bir şey para olarak kabul edilebilir mi sorusu gelebilir. Bu soruya Adam Smith “All money is a matter of belief (Para bir güven meselesidir)” şeklinde cevap vermektedir. Dolayısıyla Bitcoin’i kullananlar ona güvendikçe neden olmasın? Ancak hukuk düzeninin korumadığı bir paraya kimin güveneceği de ayrı bir soru elbette.

Türk hukuk sistemi Bitcoin ve benzeri kripto paralar konusunda bir düzenleme içermediği gibi mahkemelerce de bu yönde verilmiş herhangi bir karar bulunmamaktadır. BDDK ve SPK’nın basın açıklamaları ve bazı bakanların demeçleri dışında da kamu otoritelerince yapılmış resmi bir düzenleme mevcut değildir. Aslında bu durum çok normaldir. Çünkü...

Kaynak ve Yazının Devamı ► https://www.dunya.com/kose-yazisi/bitcoinin-vergilendirilmesi/395306