SON YAZILAR

29 Ocak 2018 Pazartesi

Ücret Pusulasının İşçi ve İşveren Açısından Önemi

Alo Sgk | 09:44 | | | | | |


Ücret Pusulasının İşçi ve İşveren Açısından Önemi

Mehmet ERAY

GİRİŞ

İşverenler işletmesinde çalıştırdıkları her işçiye ay sonlarında ücret pusulası düzenleyerek imza karşılığı işçiye vermek zorundadır. Bu zorunluluk 4857 sayılı iş kanununun 37. maddesine dayanmaktadır. Bu makale yazısında ücret bordosu ile ücret pusulası arasındaki fark, ücret pusulasında yer alan bilgiler ve ücret pusulasının öenmi üzerinde duracağım. ücret pusulasını düzenleme yetkisini işverene vermiştir. Ücret pusulası


1- ÜCRET BODROSU İLE ÜCRET PUSULASI ARASINDAKİ FARK

Ay sonlarında insan kaynakları veya muhasebe departmanı tarafından işyerinde çalışan bütün işçilerin brüt kazançları üzerinden vergi ve prim kesintileri yapılıp net ücretleri belirlenerek düzenlenen belgeye ücret bordosu diyoruz. Ücret bordosu işyeri açısından önem taşımaktadır. Çünkü ücret bordosundan yararlanılarak işyeri açısından işçilerin bankadaki hesaplarına yatırılacak ücret miktarı, ödenecek SGK prim miktarı ve ödenecek vergiler ve muhasebe açısından düzenlenecek muhasebe kayıtları bakımından önem taşımaktadır.
Ücret pusulası ise 4857 sayıl iş kanununun 37. maddesinde aynen şöyle belirtilmiştir: “İşveren iş yerinde veya bankaya yaptığı ödemelerde işçiye ücret hesabını gösterir imzalı ve işyerinin özel işaretini taşıyan bir pusula vermek zorundadır. Bu pusulada ödemenin günü ve ilişkin olduğu dönem ile fazla çalışma, hafta tatili, bayram ve genel tatil ücretleri gibi asıl ücrete yapılan her çeşit eklemler tutarının ve vergi, sigorta primi, avans mahsubu,  nafaka ve icra gibi her çeşit kesintilerin ayrı ayrı gösterilmesi gerekir. Bu işlemler damga vergisi ve her çeşit resim ve harçtan muaftır.”

Ücret bordosu tamamen işletmeyi ilgilendirirken işletme için önem taşırken ücret pusulası genelde çalışanı ilgilendirmekte çalışan kendi açısından bir ay içinde yapmış olduğu normal çalışma süreleri ile fazla çalışma sürelerinin mesai ve sosyal haklar gibi kazançları ile bu kazançlardan yapılan kesintiler ile kesintiler sonrası kalan net ücretin doğru olarak hesaplanıp hesaplanmadığını inceleme açısından çalışan için önem kazanmaktadır.

2- ÜCRET PUSULASINDA BULUNACAK BİLGİLER

Ücret pusulası ücret bordrosundan oldukça ayrıntılıdır. Ücret pusulası her personel için ayrı ayrı düzenlenir. Ücret bordosunda bir personel ile ilgili kazançlar toplamı ile bu kazançlardan yapılan kesintiler ve ödenmesi gereken  net ücret ile ilgili ayrıtınlar yer alır. Ücret pusulasında bulunması gereken bilgileri şöyle sıralayabiliriz:

A-) Genel Bilgiler
1- Kurum adı
2- İşyeri adı
3- Bordonun ait olduğu ay ve yıl
4- Departman
5- Adı soyadı
6- İşe giriş tarihi
7- SGK sicil nosu
8- Banka hesap nosu
9- Ödeme tarihi
10- Ücreti
11- Kümülatif gelir vergisi matrahı

B-) Çalışma Bilgileri  
1- Normal çalışma
2- Hafta sonu çalışma
3- Yıllık izin
4- Ücretli izin

C-) Yasal Kesintiler  
1- SGK matrahı
2- SGK primi
3- İşsizlik sigortası matrahı
4- İşsizlik sigortası primi
5- Kümülatif gelir vergisi
6- Gelir vergisi matrahı
7- Gelir vergisi
8- Damga vergisi

D-) Ödemelere Ait  Bilgiler
1- Çalışmalar toplamı
2- Ek ödemeler toplamı
3- Yasal kesintiler toplamı
4- AGİ
5- Net ödenen
6- İmza

3- ÜCRET PUSULASININ İŞÇİ AÇISINDAN ÖNEMİ

Çalışanlar ay  içinde işyerinde normal ve fazla çalışma süreleri ile elde ettikleri brüt kazançlar ve bu kazançlardan yapılan kesintiler ile elde işveren tarafından bankadaki hesabına yatırılacak net ücreti öğrenmeleri ve yapılan hesaplamalarda yanlışlıklar olup olmadığının kontrolü bakımından ücret pusulası önem taşımaktadır:

Her ay sonunda işletmenin insan kaynakları veya muhasebe departmanı tarafından düzenlenen ücret pusulası imza karşılığı çalışana verilir. Çalışan kişi kendi adına düzenlenen ücret pusulasını inceleyip varsa bir yanlışlık itiraz etme hakkına sahiptir.

4- ÜCRET PUSULASININ İŞVEREN  AÇISINDAN ÖNEMİ

4857 sayılı iş kanununun  37. amadesi işverenlere  ücret pusulasını düzenleme sorumluluğu vermiştir. İşverenler her personel için ayrı ayrı iki nüsha ücet pusulası düzenleyip imza karşılığı bir nüshasını çalışana diğer nüshasını da personelin özlük dosyasında bulundururlar. İleride işçi ile işveren arasında çıkacak ücret anlaşmazlıklarında kanıt olarak dikkate alınacaktır. Eğer bir işyerinde ücret pusulası düzenlenip çalışana verilmiyorsa dava veya denetim durumunda bunun tespiti halinde işveren ücret cezası ile karşı karşıya kalacağını unutmamalıdır. .

5- ÜCRET PUSULASI İLE İLGİLİ ÖZELLİKLİ KONULAR

A-) Ücret Pusulasının E-mail İle Gönderilmesi

Personel sayısı çok olan işyerlerinde işletme ücret pusulasını e-amail ile işçilere elektronik posta adresine gönderebilir. Ancak bunun için işletmenin toplu iş sözleşmelerinde veya iş sözleşmelerinde bu durumu belirtmeleri gerekmektedir ya da yazılı olarak ücret pusulasının işçinin e-mail adresine e-mail ile gönderileceğine dair yazılı olarak onayını almalı ve bu belgeyi de personelin özlük dosyasında saklamalıdır. Bu durum hem zaman tasarrufu ve hem de kağıt tasarrufu sağlayacaktır.

B-) – İş Davalarında Ücret Pusulasının Önemi

Çalışanların işten ayrılmalarında hafta sonu, genel tatil veya resmi bayramlarda yapmış oldukları fazla çalışma sürelerinin ücret pusulasında hiç yer almaması, sürelerin eksik yazılması veya yanlış hesaplaması gibi durumlar işçi ve işveren arasındaki en çok ihtilaflı konulardan birini oluşturmaktadır. Çalışan bu durumu iş mahkemesine taşıdığında düzenlenen ücret pusulasında yer alan bilgileri kanıt olarak gösterebilir. Eğer ücret pusulası yoksa bu durumda dava süreci uzayacaktır.

C- Ücret Pusulalarında Boş Bırakılan Bölümlerin Önemi

Ücret pusulalarında yer alan hafta tatili, genel tatil, fazla çalışma gibi  alanların boş bırakılması işçinin çalışmadığı anlamına gelmez mutlaka bu alanlara açıklayıcı notlar yazılmalıdır.

6- İYİ BİR ÜCRET PUSULASININ DÜZENLENMESİ İÇİN YAPILMASI GEREKENLER

1- İşe giriş çıkış sürelerinin elektronik kart sistemi veya yüz tanıma gibi elektronik görüntüleme sistemi ile takip edilmesi gerekmektedir.

2- Ay sonunda işçinin normal çalışma süresi ile normal çalışma süresi dışında hafta sonu veya hafta içi yapmış olduğu fazla çalışma süreleri tespit edilir.

3- Ay sonunda önce ücret bordosu düzenlenir. Ücret bordosu düzenlendikten sonra gerekli kontroller yapılarak çalışanların ay içinde çalıştıkları gün sayıları, fazla çalışma süreleri,  brüt kazançları ile yapılan kesintiler ve net ödenecek ücretler kontrol edilerek doğruluğu sağlanır.

4- Ücret bordosu düzenlendikten sonra artık ücret pusulası düzenlenir.

5- Ücret pusulası ikişer nüsha yazıcıdan çıtı alınarak çalışan işçilere imzalattırılır ve bir nüshası personelin özlük dosyasında saklanır.

SONUÇ

Sonuç olarak ülkemizde işe giriş ve çıkış saatleri düzenli olarak takip edilmemektedir. Bu durumda çalışanın genel tatil ve hafta tatili gibi sürelerde ne kadar çalışma yapıp yapmadığı tam olarak tespit edilememekte ve bu durumda ücret pusulası yanlış düzenlenebilmektedir. İşletmelerde çalışanların fazla çalışma süreleri, elde ettikleri brüt kazançlar ile bu kazançlardan yapılan vergi ve SGK  kesintileri ile net ücretin tespit edilip bunun yazılı bir belge olarak ücret pusulası üzerinde düzenlenip çalışan personele verilmesi ücret pusulasının önemini artırmakta ve ileride işçi ve işveren  arasında çıkabilecek anlaşmazlıklarda kanıt olarak gösterilebilmesi yönünden önemini artırmaktadır.