SON YAZILAR

9 Mart 2018 Cuma

Kira Gelirlerinin Beyanında Dikkat Edilecek Püf Noktalar

Alo Sgk | 09:30 | | | | | |


Kira Gelirlerinin Beyanında Dikkat Edilecek Püf Noktalar

Dr. Mustafa Alpaslan
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Bağımsız Denetçi
m.alpaslan@windowslive.com



Bilindiği gibi, içinde bulunduğumuz ayın Mart ayı (1 Mart -26 Mart 2018) olması nedeniyle kira gelirlerinin bildirim veya beyanı açısından bazı özellikli durumlar bulunmaktadır. Buna göre:


         1.    Tahsil edilmemiş kira gelirinin beyanı yapılmaz. Gerek iş yerleri olsun ve gerekse konut olarak kiraya verilen binalarda nakden veya hesaben tahsil edilmemiş olan kira gelirleri beyan edilmez. İstisna sınırlarının altında kalan kira gelirleri için beyanname verilmez. Bu sınır 2017 yılı için konutlarda 3.900 TL’dir; İşyerleri için ise vergi kesintisi yapılandan brüt tutarı 2017 yılı için 30.000 TL’dir. Ertesi yıllar için peşin tahsil edilen kira gelirleri ilgili yıllarda beyan edilecektir. Örneğin 2018 yılında 2019 ve 2020 yılları için önceden peşin tahsil edilmiş olan kira gelirleri 2018 mart ayında beyan edilemez. Söz konusu 2019 ve 2020 yılları için tahsil edilen kiralar ilgili yılların mart ayında beyan edilerek vergisi ödenir.

      2)    Gayrimenkul sahibi tarafından yakın akrabalarına verilen bedelsiz konut ve dükkanların kira gelir beyanı şöyle olacaktır:
          - Bedelsiz verilen iş yerleri için GVK mad 73 hükmüne göre emsal bedeli üzerinden kira geliri tahakkuk ettirilir.
        - Konutlarda ise mülk sahibi bu konutu eş, çocuk, anne ve babasının veya kardeşlerinin ikametgahina bedelsiz bırakabilir. Bu gibi durumlarda ise emsal kira bedeli ilkesi uygulanmaz.
        -Öte yandan konutlara kiracılar tarafından kira bedeline mahsuben bakım onarım koşuyla yapılacak masraflar için mülk sahibi bunların ayni bedel üzerinden kira geliri beyan edecektir. (bknz GVK md 72)

3)    İlk kez 2017 yılında elde edilen kira gelirleri için götürü gider sistemine göre, ayrılan %25 gider oranı %15’e çekilmiştir. Buna göre 2017 yılında elde edilen kira gelirleri için götürü gider uygulaması %15 şeklinde uygulanacaktır. (Bknz. Gvk md. 74/11)

4 )  Kiraya verilen iş yerinde ticaret yapan mükellefin basit usulde mükellef olması durumunda kira stopajı olmadığı için bu iş yerinin maliki tarafından elde edilen kira gelirinin 1.600 TL ‘yi geçmesi halinde beyanı yapılacaktır.

5) Aile bireylerinin tek tek elde ettikleri kira gelirleri kendi adlarına kişisel olarak beyan edilecektir. Konut kira gelirlerinde ki istisna tutarı her bir birey için ayrı ayrı olmak üzere 3.900 TL’dir.

6) Kira gelirlerinin GMSİ beyanı e-beyan olarak elektronik ortamda verilebileceği gibi kağıt olarak da düzenlenip vergi dairesine elden verilebilir. Okuma – yazma bilmeyenler için veya yaşlılar için Maliye Bakanlığı 60 yaş üzeri mükellefler ve engelliler için randevu sistemiyle vergi dairesi personeli tarafından beyannameleri düzenlenmektedir. Bu konuda randevu için VİMER – 444 0 189

7)Boş kalan dükkan veya konutlar için kira geliri elde edilmediği için beyanname verilmesi söz konusu değildir.  Aynı şekilde boş tutulan iş yerlerinde çöp vergisi tahakkuk ettirilmez.

8) Bir konutun mülk sahibinin annesi, babası, büyükannesi, büyükbabası veya çocuklarına, torunlarına veya kardeşlerine sadece oturmak için ayrılırsa emsal kira bedeli hesaplanarak matraha eklenmeyecektir.

9)GVK’nun 73’üncü maddesinde düzenlenen emsal kira bedeli, kiraya verilen mal ve haklardan elde edilmesi gereken asgarî kira bedelinin tespiti ve bu bedelinin mükellefler tarafından yapılacak beyanında bildirilmesi esasına dayanır. Burada amaç, gerçek kira bedelinin tespit edilememesi veya gerçek kira bedelinin bilerek az beyan edilmesi halinde vergilendirilecek geliri tespit etmektir. Buna göre bir konutun bedelsiz olarak kiraya vermesi halinde GVK’nun 73’üncü maddesine göre vergi değerinin %5’i yıllık kira geliri olarak dikkate alınacaktır.

10) İş yeri kira gelirlerinin tutarı ne olursa olsun mutlak surette banka sistemi üzerinden yada PTT kanalıyla ödenmesi zorunludur. Bu ödeme sistemine dikkat etmeyenler için özel usulsüzlük cezası tatbik edilir (bkz. VUK Mük. Md. 355) (bkz. GVK GT-422 seri nolu tebliği ile kesilecek cezanın üst sınırı 1.200 TL’dir) Konutlar için ise elde edilen kira tutarı 500 TL’nin üzerinde ise bu ödemelerde yine banka sistemi üzerinden yapılması zorunludur ( GVK GT-Seri No 268)

11)  Kira olarak doğan alacağın başka bir kişiye temlik edilmesi veya kiraya verenin kiracısına olan bir borcu ile takas olunması halinde tahsil koşulu realize olmuş sayılır. Uygulamada : “Para faizsiz, tarla icarsız” usulü ile yapılan işlemlerde de karşılıklı menfaatler dikkate alınarak kira gelirlerinin emsal kira bedeline göre hesaplanıp beyan edilmesi zorunludur.  Burada kira alacağının temlikine karşılık olarak herhangi bir değer alınıp alınmadığı, yani temlikin ivazlı veya ivazsız olması önem arz etmez. Elde edilen gelirin tümünün bağışlanması durumunda (ivazsız olması) durumu değiştirmez. Keza, temlikin ivazlı olması halinde de alacağın tahsil edilmiş olması şart değildir.

12)  Maliye Bakanlığı, son yıllarda elektrik, doğalgaz vb. sayaçları dikkate alarak sayaç sahiplerinin GMS iradının bulunup bulunmadığını araştırmaktadır. Örneğin, mükellef (A) şahsının üzerinde 5 (beş) adet elektrik sayacı var ise bunun kira gelirlerinin adetsel olarak beyanı denetlenebilmektedir. Aynı şekilde (B) şahsının üzerinde 3 (üç) adet doğalgaz abonelik sayacı mevcut ise yine bununla ilgili olarak 3 (üç) adet konuta ait GMSİ beyanının bulunup bulunmadığı kontrol edilmektedir.

13) Küçük ve kısıtlıların mükellef olması halinde bunların GMSİ beyanları veli, vasi veya kayyım tarafından imzalanarak verilir. Mal ve haklara hisseli olarak ortak olması durumunda her ortak kendi hissesine karşılık gelen GMSİ beyanını kişisel olarak verecektir (1)
        1.    Maliye Bakanlığı tarafından bastırılmış 2017 yılı kira gelirleri için beyanname düzenleme rehberi ayrıntılı açıklamalar içermektedir. Bu rehberden edinilip, açıklanan örnekler incelenmelidir. Ayrıca bu rehber elektronik ortamda www.gib.gov.tr adresinden incelenebilir.